Testamant

hypotheek afsluitenMet een testament kun je afwijken van de standaard wettelijke regelingen die er zijn wat betreft erven. Zo kunnen samenwoners in een testament vastleggen dat ze elkaars erfgenaam zijn. In een testament leg je dus vast aan wie je je bezittingen wilt nalaten. Omdat met de aanschaf van een huis het vermogen veelal behoorlijk toeneemt, is dat een goed moment voor het opstellen van een testament. De kosten van een testament hangen af van wat je precies in je testament laat vastleggen en variëren van € 400 tot € 600.  Je kunt ook zelf een document opstellen. Dat heeft niet de waarde van een notariële akte, maar het is beter dan niets.

Ongehuwd samenwonenden
Voor samenwoners is niets wettelijk (dus automatisch) geregeld, zoals dat wel het geval is bij stellen die getrouwd zijn of geregistreerd partner. Wil je bepaalde zaken toch regelen, dan moet je afspraken vastleggen in een samenlevingscontract. Deze afspraken kunnen bijvoorbeeld gaan over hoe het moet met gezamenlijke kinderen, bezittingen en de woning als één van jullie overlijdt, of als jullie uit elkaar gaan. Elkaars erfgenaam worden, kan alleen geregeld worden in een testament.

Hoe maak je een testament?
Een testament moet worden opgemaakt door een notaris. Bij veel notariskantoren is het eerste consult hierover gratis. Je kunt dan informatie krijgen over het belang van een goed testament, specifiek toegespitst op jullie situatie.  Een testament is pas geldig als het door jou/jullie, de notaris en eventuele getuigen is ondertekend. Wanneer je een testament wilt aanpassen, dan moet dat altijd weer bij de notaris gebeuren. Anders heeft het geen enkele wettelijke waarde. Zo heeft het verscheuren van een bestaand testament ook geen gevolgen: het blijft gewoon geldig. De notaris geeft aan het Centraal Testamentenregister in Den Haag door dat er een testament is gemaakt. Jijzelf en je eventuele partner krijgen een kopie van het testament mee. Het origineel bewaart de notaris in zijn kluis. Een testament is een geheim document. Zolang je nog in leven bent, heeft niemand het recht het in te zien.

Testament vernieuwen
Laat je testament ook regelmatig (eens in de 5 tot 10 jaar) opnieuw beoordelen door een notaris. Het kan zijn dat de omstandigheden inmiddels zijn veranderd, bijvoorbeeld door de komst van kinderen, meer vermogen of een echtscheiding. Misschien moet je testament wel worden aangepast aan de nieuwe situatie.

Testament op de langstlevende
Veel mensen met kinderen hebben een langstlevende testament. Zouden ze dat niet hebben, dan kunnen de kinderen hun erfdeel na het overlijden van een van de ouders opeisen. Dat kan de partner die achterblijft in moeilijkheden brengen. Met een langstlevende testament is de langstlevende echtgenoot / geregistreerd partner de erfgenaam. De kinderen krijgen wel een vordering ter grootte van hun rechtmatige erfdeel. Die vordering is pas opeisbaar bij overlijden van de langstlevende. Omdat de kinderen een vordering op de langstlevende krijgen, zegt de fiscus dat over die verkrijgingsbelasting (voorheen successierecht genoemd, tegenwoordig heet het erfbelasting) moet worden betaald. Het testament bepaalt vaak dat de langstlevende deze belasting voorschiet. Het is echter de vraag of de langstlevende dit wel kan betalen. Er komen bij overlijden van een van de partners immers al genoeg extra kosten op de langstlevende af. Met een zogenaamd tweetrapstestament kun je kinderen in eerste instantie onterven en hoef je dus ook geen erfbelasting voor hen te betalen. Let op: met het nieuw wettelijk erfrecht is de verzorgingsgedachte al grotendeels geregeld. Het nieuw wettelijk erfrecht komt niet in de plaats van het testament op de langstlevende, maar heeft hier wel veel van weg.

Tweetrapstestament
Met een zogenaamd tweetrapstestament wordt de langstlevende echtgenoot/geregistreerd partner de enige erfgenaam. De vrijstelling voor de langstlevende is €600.000,-. Daarboven moet belasting worden betaald. De kinderen krijgen in dit geval geen vordering. Zij ontvangen hun erfdeel pas als de langstlevende overlijdt en betalen ook dan pas belasting. De erfbelasting die zij dan moeten betalen kan overigens wel vele malen hoger zijn, dan wanneer er een langstlevende testament was. Wil je meer informatie over jouw specifieke situatie, maak dan eens een afspraak met een notaris.

Uitsluitingsclausule 
Veel mensen vinden het geen probleem dat hun kinderen iets erven, maar willen niet dat eventuele partners van hun kinderen dat ook doen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als de erfgenaam in gemeenschap van goederen is getrouwd. Als oplossing hiervoor kan een uitsluitingsclausule in het testament worden opgenomen. Hierdoor heeft de ‘koude kant’ (de aangetrouwde kant) geen recht op de helft van de geërfde goederen.

Bewind 
Wanneer je vindt dat je erfgenamen nog niet de volledige verantwoordelijkheid kunnen dragen over de erfenis, kun je (een deel van) de erfenis onder bewind stellen. De reden hiervoor moet je altijd in je testament op laten nemen. Dat kan bijvoorbeeld de jonge leeftijd van de erfgenamen zijn of de complexiteit van de erfenis, of omdat je niet wilt dat de erfgenamen direct na je overlijden kunnen doen met de erfenis wat ze willen. Dit laatste gebeurt vaak als een bedrijf wordt nagelaten.
De bewindvoerder die wordt aangesteld, beheert de erfenis vervolgens voor een bepaalde periode. Hoe lang dat is, moet ook in het testament worden vermeld.

Voogdij 
Wat gebeurt er met je minderjarige kinderen als je er niet meer bent?  Wanneer je getrouwd bent en een van jullie overlijdt, dan behoudt de ander automatisch het ouderlijk gezag. Wanneer beide ouders tegelijk overlijden, dan benoemt de rechter een voogd over de kinderen. Dit kun je voorkomen, door zelf te bepalen wie jouw kinderen op moet vangen en dat in een testament vast te laten leggen.

Stiefkinderen
Het komt tegenwoordig nog al eens voor dat er in een gezin ook kinderen uit eerdere relatie(s) zijn. Daarom is er ook steeds vaker behoefte deze stiefkinderen voor het erfrecht hetzelfde te behandelen als eigen kinderen. Dat kun je tegenwoordig inderdaad in je testament regelen.

Zelf een testament opstellen
Eventueel kun je ook zelf een testament opstellen. Het nadeel hiervan kan zijn, dat je bepaalde zaken over het hoofd ziet en dus niet regelt. Wil je toch zelf aan de slag, zorg dan dat je testament aan de volgende voorwaarden voldoet:

  • Het testament moet handgeschreven zijn, je mag het niet typen.
  • Je mag het testament niet door iemand anders laten schrijven, het moet in je eigen handschrift opgesteld worden.
  • Je moet het testament dateren. Deze datum is erg belangrijk, deze datum wordt gebruikt om te bepalen of je op dat ogenblik bekwaam en gezond van geest was. Alleen dan is een testament rechtsgeldig.
  • Je moet het testament ondertekenen met je volledige naam en je handtekening.
  • Je mag later altijd toevoegingen, postscripta of  wijzigingen aanbrengen. Je kan ook een nieuw testament opstellen, waarin je het vorige ongeldig verklaart en nieuwe regelingen treft voor je goederen.

Voldoet je testament aan de genoemde voorwaarden, dan is het rechtsgeldig. Informeer je nabestaanden over dit testament en zorg ervoor dat ze weten waar ze het kunnen vinden, mocht jou iets overkomen.